|
رسانه ها
مقدمه:
بعد از گذشت ربع يک قرن از تأديب و توقيف رژيم هاى مختلف در افغانستان براى اولين بار رسانه ها که مهمترين بخش در بازسازى افغانستان به شمار ميرود تحت دقت و بررسى قرار گرفت.
ادارۀ جديد در صدد وسعت بخشيدن رسانه ها در افغانستان بوده تا بتواند معلومات و نظريات مهم را در رابطه به پروسه دموکراسي و پيشرفت اجتماعات مدنى بطور رايگان رد و بدل نمايد.
اداره مذکور سعى ميورزد تا ظرفيت هاى کارى را در عرصه هاى مختلف چون رسانه هاى دولتى و آزاد از طريق کمک هاى تخنيکى، کيفيت وسايل، فعاليت هاى خود آموز دربارۀ جمع آورى گذارش هاى دقيق و درست، انکشاف يک پاليسى جديد براى رسانه هاى افغان و نظم چهار چوب کارى وسيعتر سازد.
رسانه هاى افغانستان شامل بخش هاى ذيل ميباشند:
نشريه ها
رسانه ها چاپى
رسانه هاى الکترونيکى
انترنت
نظر كلي بر رسانه ها:
اولين دستگاه راديويى افغانستان در سا ١٩٢٥ در زمان سلطنت شاه امان الله خان تأسيس شد. در اوايل بنام راديو کابل ياد ميشد ولى بعد از پخش شدن در سر تا سر افغانستان دوباره بنام راديو افغانستان نامگذارى شد. از سال ١٩٣٧- ١٩٢٩ لغو شد و بعداً از سوى شرکت مارکو دوباره به فعاليت آغاز کرد. در بسيارى از شهرها بلندگوها نصب گرديد تا ازين طريق پيام قرآن، پيشرفت اتحاد و يگانگى و انکشاف معارف پخش و نشر گردد.
در اواسط سالهاى ١٩٦٠ دستگاه مذکور برنامه هاى تفريحى راکه شامل موسيقي بود نشر ميکرد و در عين حال تمام برنامه جداً نظارت مى شدند.
نشريات راديويى توسط زبانهاى محلي درى و پشتو پخش ميگرديد و به استثناى دورۀ تهاجم روسيه که برنامه هاى راديويى بر علاوه لسانهاى درى و پشتو به لسانهاى ديگر نيز پخش ميگرديدند.
دستگاه تلويزيونى داخلى بنام تلويزيون افغانستان در سال ١٩٧٧ به پخش نشريه ها آغاز کرد.
در زمان حکومت طالبان فعاليتهاى رسانه هاى افغانستان جداً منع قرار داده شد. راديو افغانستان بخاطر انعکاس دادن ارزش تهداب گذاران اسلامى طالبان به نام راديو صداى شريعت خطاب گرديد و تلويزيون افغانستان بحيث منبع فساد اخلاقي لغو شد.
بعد از تخليه شدن کابل از وجود طالبان راديو افغانستان دوباره به فعاليت آغاز کرد. فقط يك هفته بعد از سقوط طالبان تلويزيون افغانستان نشراتش را همراه بايک سرويس خبرى که توسط يک زن قرائت گرديد آغاز کرد. ١- نشريه ها:
نظر به مبادى و اصول آزادى بيان در قانون اساسى افغانستان، وظيفه اعمار سكتور نشراتى به هدف ارائه شده دولت واگذار ميگردد که مرام از آن تشکيل يک رسانه آزاد و مختلف الحزب است. دستگاههاى راديويى:
در حال حاضر برنامه هاى راديو افغانستان روزمره ١٨ ساعت پخش ميگردد. که از آنجمله ٧ ساعتش روى امواج MW و SW دستياب بوده و الى نيمه کشور پخش مىگردد، متباقي ساعاتش روى موج FM در کابل به نشر مى رسد.
تقريباً در حدود 18 دستگاه راديويى ولايتى در خارج از کابل پخش ميگردد ولى به نسبت عدم موجوديت ارتباطات ماهواره ميان پايتخت و ولايات برنامه هاى راديويى عموماً متکى به نوارهاى ثبت شده ميباشد که از سوى راديو افغانستان به دستگاههاى مذکور فرستاده ميشود. در کشوريکه ٨٠- ٧٠ فيصد نفوسش از سواد بى بهره اند، براه انداختن برنامه هاى تعليمى از سوي راديو افغانستان امر کاملاً مهم و ضرورى شمرده ميشود. فعلاً اين کار از طريق متمرکز ساختن فعاليتها بالاى تقويت بخشيدن امور زنان توسعه مييابد. در حين وقت نماينده گى هاى ديگرى مانند يونسکو (UNESCO) و خدمات اعتمادى جهان از سوى بى بى سى (B.B.C) باراديو افغانستان در قسمت بهبود وسايل کارى و نگهداشتن کارکنانش همکارى ميکند.
دو دستگاه ديگر راديو FM بجز از فعال بودن در خارج از مملکت در کابل نيز فعاليت دارند. راديو افغانستان مزار شريف:
اولين دستگاه راديويى در افغانستان است که در زمان رژيم طالبان اخبار را به نشر رسانيد باوجوديکه قسمت زياد از سيم هاى ارتباطى غارت شده و به پاکستان انتقال يافت.
برنامه هاى آن روزانه براى ٦-٤ ساعت روى امواج هوايى دستياب است برنامه هاى سياسى، قضايى، تعليمى فرهنگى و سريال هاى تفريحى را به نشر ميرساند. راديورا بعه بلخى:- يک دستگاه شخصى بوده که روزانه براى ٣-٢ ساعت نشراتش را پخش ميکند. از سوى يک سازمان غير حکوتى کانادا بنام IMPACS حمايت گرديده که تمام سامان آلات را از پروژ (Radio in Suitcase) براى دستگاه راديويى رابعه بلخى فراهم ميسازد. راديو آرمان FM 98.1:- در آواخر سال ٢٠٠٢ نماينده گى ايالات متحده براى توسعه بين المللى (USAID) مبلغ 228, 922 دالر آمريکايى را باتمام وسايل و منابع ضرورى براى سرمايه برادران موبى فراهم ساخت تا يک دستگاه شخصى را در کابل آغاز نمايد که دستگاه مذکور فعلاً بنام راديو آرمان FM بطور مستقل فعاليت دارد.
سرمايه موبى باکمک هاى مالى USAID مطابقت نمود و توانست که برنامه هاى راديويى اشرا به تاريخ 16April/ 2003 به نشر برساند. آرمان FM برنامه هاى تفريحى را به زبان هاى درى و پشتو پيشکش ميکند. همچنان گرداننده گان ذکور و اناث گذارشات خبرى و آهنگ هاى هندى، افغانى و پاکستانى را به علاقمندان به نشر ميرسانند. در اوايل بعضې عکس العمل هاى منفى و انتقادات در قسمت نشر برنامه ها از سوى زنان و استعمال لسان محاوره يى صورت گرفت ولى بعداً اين مسئله نيز حل گرديد. فعلاً راديو آرمان داراى يک دنبالۀ فوق العاده وسيع و بزرگ است و بسرعت هر چه بيشتر فعاليت ميکند. راديو کابل راديو کابل توسط دو دستگاه در کابل فعاليت داشته و برنام هايش را در کابل پخش ميکند. جهت ثبت پروگرام هايش داراى استوديوى شخصى است راديو افغانستان:-
يک راديوى محلى بوده که روزمره براى ١٨ ساعت برنامه هايش را پخش ميکند. هفت ساعت آن روى امواج راديويى MW و SW دستياب بوده و تقريباً الى %٥٠ ساحات افغانستان پخش ميگردد و متباقى ساعاتش دوى موج FM در کابل به نشر ميرسد. راديو سلام وطندار سلام وطنداربه حمايت و پشتيباني انترنيوز و گروهي از خبرنگاران افغانستان، توليد مي شود كه خبر هاي با كيفيت و مسايل جاري را روزمره در سراسر افغانستان، ارائه مي كند. سلام وطندار، با نشر برنامه هاي متوازن پشتو - دري، چشم انداز نويني را، به ويژه به شنونده هاي در ولاياتی، كه از سوي راديو هاي تجارتی ناديده گرفته شده اند، به وجود آورده است.
برنامه هاي زنده در كابل توليد و به وسيله ي ستلايت به 37 دستگاه راديو یی كه بیشتر از سوي انترنيوز ايجاد شده، فرستاده مي شود. اين دستگاه های راديو یی، كه از شمار 34 ولايت افغانستان، در 27 ولایت آن موقعيت دارند، روزانه كم از كم 3 ساعت برنامه هاي سلام وطندار را پخش مي كنند. انترنيوز در نظر دارد كه در سال آينده ي ميلادي، 12 استیش راديویی جديد را، براي گسترش پوشش سلام وطندار، ايجاد نمايد.  راديو دايكندي
افغانستان در طول حیات سیاسی . اجتماعی وفرهنگی خویش کمتر ساحه انکشاف در عرصه های خبر رسانی ویا اطلاع رسانی دقیق بوده است .امروز این فرصت وظرفیت به یمن فصل نوینی که در حیات سیاسی فرهنگی واجتماعی مردم ما به وجود امده است تا در عرصه اطلاع رسانی توجه ویزه ای معطوف گردد .ازادی بیان واظهار عقیده حقی طبیعی انسان جامعه است که به وسیله وسایل ارتباط جمعی در ساحه فرهنگی .سیاسی احتماعی وغیره انعکاس می یابد ومردم نیز در جریان ان قرار می گیرند .در کشور ما نیز خصوصا در مناطق وولایات دور افتاده مردم بیشتر نیازمند اطلاع رسانی در عرصه های مختلف می باشد به همین منظور با هما هنگی ومشوره مردم محل وبا همکاری انسان دوستانه موسسه محترم انتر نیوز افغانستان فرستنده رادیوی به قدرت 50 وات در تاریخ 13/6/1383 مطابق با 4 سپتامبر 2004 م به صاحب امتیازی محمد حسین علی زاده ومدیر ومسئولی داکتر محمد رجا . در مرکز ولایت دایکندی . شهر نیلی ایجاد گردید رادیو دایکندی صدای نیلی یک رادیوی مردمی ازاد .مستقل .غیرانتفاعی وغیر وابسته است که در چهار چوب قانون مطبوعات ورسانه های همگانی جمهوری اسلامی افغانستان عمل می کند . هزینه ومصارفات ان از طریق اعلانات تجارتی تا مین می گردد. رادیو دایکندی صدای نیلی روزانه 12 ساعت در بخش های تعلمی اموزشی .حقوق بشر .سیاسی .اجتماعی . وفرهنگی . صحت .زنان . سر گرمی . وتفریحی ووو....نشرات دارد وبیش 120000 هزار نفر را تحت پوشش دارد محبوب ترین رادیو در دایکندی است.
 رادیو دایکندی صدای نیلی موارید ذیل را از اهم وظایف خویش میداند
اطلاع رسانی بدون سانسورشفاف ودقیق
اموزش
راهنمای
ایجاد سر گرمی واوقات فراغت
روان درمانی اجتماعی
توسعه دموکراسی ومشارکت مردم در تعین سر نوشت شان
 غنامند کردن هنر وموسقی محلی رایو دایکندی صدای نیلی فعلا مشترکان با صاحب امتیازی محمد رجا ومحمد حسین علیزاده و مدیر مسئولی محمد رجا اداره می گردد ودارای 6 کارمند می باشند
 رادیوصدای صلح
 سال تاسیس := 8 اکتوبر 2001 میلادی
فریکونسی := 96.7 اف ام
صاحب امتیاز ذکیه ذکی .
مدیرمسوول وسرپرست عبدالاحد رنجبر
رادیوصدای صلح جبل السراج یک رادیو آزاد،مستقل وغیر وابسته بوده که در8 اکتوبر2001 میلادی زمانیکه طالبان بیشتراز 85 فیصد خاک افغانستان را درتصرف خویش داشتند درشهرک جبل السراج ولایت پروان با کمک یک موسسهء فرانسوی بنام درایتی دپغول به خانم ذکیه ذکی اهدا شد واین رادیو اولین رادیو آزاد ومستقل درافغانستان است. ذکیه ذکی با تیم همکارانش اولین زن افغان بود که یک رادیو آزاد را بنام رادیوصلح درافغانستان تجربه کرد. درآغازاین رادیو دوساعت نشرات داشت که راپورتاژ واخبار را به شنونده گان خویش به نشرمیرساند دراین حال جنگ میان نیروهای جبهه متحد وطالبان به شدت جریان داشت بعدازگذشت یکسال نشرات این رادیو به چهارساعت ادامه یافت و برنامه های چون، زن وزنده گی ، اطفال، فانوس خیال، شگوفه های اندیشه، معارف اسلامی ، آهنگ های فرامایشی ، دگلوگیدی ، اخبار وگذارشات و راپورتا ژ ها درخود گنجانید وازسال 2004 بدین طرف به 9 ساعت نشرات خویش را افزایش داده است که برنامه های چون گل های شقایق، ذکاوت های ذهنی ، دنیای هنر، درزیرآسمان کبود، برنامهء شب های شمالی ، اخبارمحلی باگزارشها ، مردم و بازسازی ، میزهای گرد، برنامه های لایف صدای مردم، برنامه اگاهی ازحقوق بشر، برنامه جواب بدهید وجایزه بگیرید را تولید مینماید ساحه تحت پوشش این رادیو ولایت های پروان ، کاپیسا ، 9 ولسوالی شمال کابل و نقاط مرتفع پنجشیر را احتوامینماید، این رادیو نظر به سرویهای که ازطرف موسسات التای وایکول اکسس صورت گرفته است بیشتر ازیکنیم میلیون شنونده را تحت پوشش خویش دارد
راديو دايكندي صداي نيلي اولين و تنها رسانه جمعي آزاد مستقل و غير وابسته در ولايت دايكندي است موطنان ميتوانيد پيامهاي كتبي و صوتي تان از طريق اين وب سايت و امواج راديو صداي نيلي با مبلغ اندكي به نشر برسانيد.
رسانه هاى الکترونيکى
برعلاوه راديو تلويزيون ملى افغانستان (RTA) تعداد زياد دستگاههاى تلويزيونى و راديوهاى FM در افغانستان مانند رسانه هاى چاپى تظاهر نمودند.
رسانه هاى الکترونيکى يا کانالهاى تلويزيونى به نحو آزاد فعاليت نموده و برنامه هاى مختلف تفريحى و معلوماتى را به نشر ميرسانند. پروگرام هاى تفريحى اکثراً محصول ذاتى تلويزيون ها بوده حالانکه اکثريت برنامه ها محصول تلويزيون هاى هندى و ايران اند. برنامه هاى هندى به لسانهاى داخلى افغانستان دوبله شده و فلم هاى سينمايى هندى بشکل متداوم نشر ميگردند. بعضى از طبقات مردم افغانستان از نشر فلم هاى هندى راضى نبوده و معتقدند که به نمايش گذاشتن همچون فلمها مناسب نبوده و جنبۀ غير اخلاقي دارند. تلويزيون يکبار ديگر بحيث منبع تفريحى در افغانستان محسوب ميگردد. باوجود آنهم در کابل فقط %٢٥ خانواده ها مالک تلويزيون بوده و تا هنوز صد در صد خانواده از آن مستفيد نيستند.
تلويزيون افغانستان از سوى شب اخبار ساعت ٤، موسيقى، سپورت و فلم را به هر دو لسان پشتو و درى روى کانال (21725 MHZ vision /222.MHZ Sound) E11 به نشر ميرساند.
در ماه مارچ سال ٢٠٠٢ تلويزيون در ولايات به نحو احسن انکشاف نموده و به تعقيب آن دستگاههاى مکمل نشراتى در کابل تکميل شده و توانست بر نامه هاى تلويزيونى را در سر تا سر افغانستان به نشر برساند. بعضى از کانال هاى مهم تلويزيونى عبارتند از:  تلويزيون طلوع
در زبان هاى درى و پشتو طلوع به معنى ظهور آفتاب است و شروع يک عصر جديد را براى افغانها مژده ميدهد. تلويزيون طلوع در ماه اکتوبر سال ٢٠٠٤ و اولين شبکه تلويزيون تجارتى در افغانستان شمرده ميشودکه تهداب يک روزنۀ قابل دسترس به مطبوعات ملى و بين المللى از قبيل اخبار، سپورت، اوضاع جارى، سينما، کاميدى، سريال ها، فلم هاى مستند، موسيقى، برنامه هاى اطفال، نمايش طرز زنده گى مردم و برنامه هاى تفريحى را گذاشت.
در اوايل تلوزيون طلوع تنها درکابل دستياب بود اما در ماه نوامبر سال ٢٠٠٧ نشرات آن بطور آزادانه به ١٤ شهر افغانستان و در سطح منطقه توسطه ماهواره به دسترس قراردادۀ شد. در حال حاضر تلويزيون طلوع به طور آزادانه در ١٤ شهر افغانستان توسط بيننده گان آن تماشا ميگردد و ما در صدد توسعه هر چه بيشتر نشرات خود به سطح افغانستان هستيم.
برنامه هاى تلويزيون طلوع به سطح منقطه از طريق ماهواره قابل دسترسى است.
 تلويزيون لمر:-
جديد ترين دستگاه تلويزيونى است که بتاريخ 06/ 08/ 19 افتتاح گرديد. اولين کانال تلويزيونى است که برنامه هايش فقط اخبار و مسايل جارى افغانستان رانشر ميکند.
لمر يک کانال شخصى و مربوطه به افغانها بوده و سومين موجود نشراتى در گروپ رسانه ها است که شامل کانالهاى آرمان FM و تلويزيون طلوع ميباشد. لمر از اصطلاح پشتو گرفته شده است که معنى آن آفتاب است و سرويس خبرى را به لسانهاى پشتو، درى، انگليسى و اردو پخش ميکند و يگانه کانال است که پروگرام هاى جامع و فراگير را نظر به مناطق و قوميت هاى مختلف پيشکش ميکند. گرداننده و پروديوسر برنامه ها و اخبار پشتو مجاهد کاکړ گفت: چون مردم معلومات مشخص و تبعيض آميز مربوط به يک قوم يا منطقه را نخواسته بلکه آنها خواستار برنامه هاى عادى از تعصب و جامع اند و ما ميکو شيم از عهده اين خواستۀ نيک آنها مؤفقانه بدر آييم.
در خشش آفتاب و افگندن نور آن بالاى کشورم افغانستان و مردم عزيزم يگانه اميد و آرزوى من است که در پيشبرد آن سعى و تلاش هر چه بيشتر ميورزم تا بتوانم از خويشتن نشانۀ در پيشرفت و بازسازى کشورم بجا نهم.
 تلويزيون شمشاد:-
يک دستگاه تلويزيونى در افغانستان بوده که در اوايل سال ٢٠٠٦ افتتاح گرديد و از طريق ماهواره دستياب است. کانال مذکور بطور متداوم در ظرف ٢٤ ساعت پخش شده و شامل برنامه هاى تعليمى، خبرى، نمايش ها، سريال ها و برنامه هاى تفريحى بوده که در داخل و خارج از افغانستان توسطه ماهواره به نشر ميرسد.
برنامه هاى شمشاد اکثراً به لسان پشتو اند. نام تلويزيون شمشاد از نام کوهى بنام شمشاد در افغانستان گرفته شده است. کوه شمشاد از جمله مرتفع ترين کوهها در افغانستان به شمار ميرود. مراجح اصلى دستگاه تلويزيون شمشاد نيز پخش خواهند شد و در آيندۀ نزديک سرتاسر افغانستان را در بر خواهد گرفت کانال مذکور براى تماشا کننده گان خارج از کشور از طريق ماهوارۀ دوم آسيا دستياب است و عنقريب در تمام اروپا، آمريکا و ممالک ديگر پخش خواهد شد.
کانال مذکور سرويس خبرى ساعتوار، مسايل روز، برنامه هاى تفريحى، سياسى، سپورتى و جنايى را نشر ميکند. داراى برنامه هاى زنده نيز است که عبارتند از خبرى او سندرى، دينى لارښودنه، روڼ سهار وغيره.
کارکنان عمدۀ آن روى پرده عبارتند از سرور خيرى، بهيرلال پوريوال، شاه زلمى وغيره، رئيس شمشاد د فضل کريم فضل نام دارد که در دفتر کابل فعاليت ميکند.
شبکه رادیو تلویزیون آرزو با توجه به نیازمندی های اطلاعاتی، معلوماتی و تفربحی مردم، رادیو تلویزیون آرزو در هیات یک شبکه خصوصی ، آزاد و تجارتی در قطار رسانه های همگانی موجود در کشور به تاریخ اول حمل 1386 مطابق 21 مارچ 2007 در شهر مزار شریف- مرکز ولایت بلخ افغانستان به نشرات آغاز کرد. ' فعالیت های نشراتی رادیو تلویزیون آرزو، بر مبنای احترام به شعایر و معتقدات اسلامی قانون اساسی وسایر قوانین جاری کشور استوار بوده با بیان آزاد، موثق و بیطرفانه برای تعمیم دموکراسی و رشد آگاهی مردم، در زمینه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تلاش میورزد. رادیو تلویزیون آرزو همین اکنون از طریق ماهواره: Turk sat: 3A Frequency: 11651 Symbol Rate: 2222 Fec Rate: 5/6 Vertica قابل مشاهده است که بخش هایی از آسیا و اروپا را تحت پوشش قرار داده است. صبا صبا يك مؤسسۀ نشراتى، فرهنگى، اجتماعى و غير انتفاعى بوده كه د ر راستاى پشتيبانى پيشرفت جامعه افغانى از طريق بلند بردن سطح آگاهى شهروندان افغان، جهت ايجاد يك جامعه امن، متفق و با ثبات كمك مى نمايد.صبا جهت فراهم آوردن تسهيلات در ارتقاى ظرفيت ها و پشتيبانى در پيش گام شدن مطبوعات آزاد در افغانستان تاسيس شده است.صبا مصمم است تا پيش قدم شدن مطبوعات آزاد را كمك نموده و خود براى تقويت بخشيدن و استحكام مساعى مطبوعات آزاد جهت ادامه و انكشاف طويل المدت كيفيت خدمات فعاليت دارد.همچنان صبا تسهيلات تقويت كننده را جهت استفاده سكتور مطبوعات انكشاف مى بخشد.وسعت كار هاى اين موسسه مشتمل است بر مطبوعات چاپى ( نشراتى متني) ، تلويزيون، راديو و ويب سايت.هدف صبا را پوشش گسترده ملى و تشريك مساعى ملى و محلى تشكيل ميدهد. تا دسترسى به اهداف طويل المدت خويش را دريابد.همچنان صبا مصمم است تا به موسسات متمايل در كشور هاى ديگر منطقه ارتباط داشته، تبادل افكار و تشريك مساعى نم افغانستان تلویزیون آریانا شبکهای تلویزیونیاست که برنامههای خود را از شهر
|
