رسانه ها
مقدمه:
بعد از گذشت ربع يک قرن از تأديب و توقيف رژيم هاى مختلف در افغانستان براى اولين بار رسانه ها که مهمترين بخش در بازسازى افغانستان به شمار ميرود تحت دقت و بررسى قرار گرفت.
ادارۀ جديد در صدد وسعت بخشيدن رسانه ها در افغانستان بوده تا بتواند معلومات و نظريات مهم را در رابطه به پروسه دموکراسي و پيشرفت اجتماعات مدنى بطور رايگان رد و بدل نمايد.
اداره مذکور سعى ميورزد تا ظرفيت هاى کارى را در عرصه هاى مختلف چون رسانه هاى دولتى و آزاد از طريق کمک هاى تخنيکى، کيفيت وسايل، فعاليت هاى خود آموز دربارۀ جمع آورى گذارش هاى دقيق و درست، انکشاف يک پاليسى جديد براى رسانه هاى افغان و نظم چهار چوب کارى وسيعتر سازد.
رسانه هاى افغانستان شامل بخش هاى ذيل ميباشند:
نشريه ها
رسانه ها چاپى
رسانه هاى الکترونيکى
انترنت
١- نشريه ها:
نظر به مبادى و اصول آزادى بيان در قانون اساسى افغانستان، وظيفه اعمار سكتور نشراتى به هدف ارائه شده دولت واگذار ميگردد که مرام از آن تشکيل يک رسانه آزاد و مختلف الحزب است.
نظر كلي بر رسانه ها:
اولين دستگاه راديويى افغانستان در سا ١٩٢٥ در زمان سلطنت شاه امان الله خان تأسيس شد. در اوايل بنام راديو کابل ياد ميشد ولى بعد از پخش شدن در سر تا سر افغانستان دوباره بنام راديو افغانستان نامگذارى شد. از سال ١٩٣٧- ١٩٢٩ لغو شد و بعداً از سوى شرکت مارکو دوباره به فعاليت آغاز کرد. در بسيارى از شهرها بلندگوها نصب گرديد تا ازين طريق پيام قرآن، پيشرفت اتحاد و يگانگى و انکشاف معارف پخش و نشر گردد.
در اواسط سالهاى ١٩٦٠ دستگاه مذکور برنامه هاى تفريحى راکه شامل موسيقي بود نشر ميکرد و در عين حال تمام برنامه جداً نظارت مى شدند.
نشريات راديويى توسط زبانهاى محلي درى و پشتو پخش ميگرديد و به استثناى دورۀ تهاجم روسيه که برنامه هاى راديويى بر علاوه لسانهاى درى و پشتو به لسانهاى ديگر نيز پخش ميگرديدند.
دستگاه تلويزيونى داخلى بنام تلويزيون افغانستان در سال ١٩٧٧ به پخش نشريه ها آغاز کرد.
در زمان حکومت طالبان فعاليتهاى رسانه هاى افغانستان جداً منع قرار داده شد. راديو افغانستان بخاطر انعکاس دادن ارزش تهداب گذاران اسلامى طالبان به نام راديو صداى شريعت خطاب گرديد و تلويزيون افغانستان بحيث منبع فساد اخلاقي لغو شد.
بعد از تخليه شدن کابل از وجود طالبان راديو افغانستان دوباره به فعاليت آغاز کرد. فقط يك هفته بعد از سقوط طالبان تلويزيون افغانستان نشراتش را همراه بايک سرويس خبرى که توسط يک زن قرائت گرديد آغاز کرد.
دستگاههاى راديويى:
در حال حاضر برنامه هاى راديو افغانستان روزمره ١٨ ساعت پخش ميگردد. که از آنجمله ٧ ساعتش روى امواج MW و SW دستياب بوده و الى نيمه کشور پخش مىگردد، متباقي ساعاتش روى موج FM در کابل به نشر مى رسد.
تقريباً در حدود 18 دستگاه راديويى ولايتى در خارج از کابل پخش ميگردد ولى به نسبت عدم موجوديت ارتباطات ماهواره ميان پايتخت و ولايات برنامه هاى راديويى عموماً متکى به نوارهاى ثبت شده ميباشد که از سوى راديو افغانستان به دستگاههاى مذکور فرستاده ميشود. در کشوريکه ٨٠- ٧٠ فيصد نفوسش از سواد بى بهره اند، براه انداختن برنامه هاى تعليمى از سوي راديو افغانستان امر کاملاً مهم و ضرورى شمرده ميشود. فعلاً اين کار از طريق متمرکز ساختن فعاليتها بالاى تقويت بخشيدن امور زنان توسعه مييابد. در حين وقت نماينده گى هاى ديگرى مانند يونسکو (UNESCO) و خدمات اعتمادى جهان از سوى بى بى سى (B.B.C) باراديو افغانستان در قسمت بهبود وسايل کارى و نگهداشتن کارکنانش همکارى ميکند.
دو دستگاه ديگر راديو FM بجز از فعال بودن در خارج از مملکت در کابل نيز فعاليت دارند.
راديو افغانستان مزار شريف:
اولين دستگاه راديويى در افغانستان است که در زمان رژيم طالبان اخبار را به نشر رسانيد باوجوديکه قسمت زياد از سيم هاى ارتباطى غارت شده و به پاکستان انتقال يافت.
برنامه هاى آن روزانه براى ٦-٤ ساعت روى امواج هوايى دستياب است برنامه هاى سياسى، قضايى، تعليمى فرهنگى و سريال هاى تفريحى را به نشر ميرساند.
| آدرس | باغ حضور، مزار شريف. ولايت بلخ. افغانستان |
| شخص ارتباطى | عبدالله روئين، ديپارتمنت فرهنگ و مسايل جوانان- بلخ |
| تيليفون | 70502396 (0) 93 |
| ملکيت | راديو افغانستان |
| شخص ارتباطى | لطف الله رفيق |
راديو رابعه بلخى:-
يک دستگاه شخصى بوده که روزانه براى ٣-٢ ساعت نشراتش را پخش ميکند. از سوى يک سازمان غير حکوتى کانادا بنام IMPACS حمايت گرديده که تمام سامان آلات را از پروژ (Radio in Suitcase) براى دستگاه راديويى رابعه بلخى فراهم ميسازد.
آدرس | جوزجان مارکيت، منزل ٥، مزار شريف، ولايت بلخ- افغانستان |
| تيليفون | 70501904 (0) 93 |
| ملکيت | IMPACS |
| شخص ارتباطى | ناجيه حنيفى |
راديو آرمان FM 98.1:-
در آواخر سال ٢٠٠٢ نماينده گى ايالات متحده براى توسعه بين المللى (USAID) مبلغ 228, 922 دالر آمريکايى را باتمام وسايل و منابع ضرورى براى سرمايه برادران موبى فراهم ساخت تا يک دستگاه شخصى را در کابل آغاز نمايد که دستگاه مذکور فعلاً بنام راديو آرمان FM بطور مستقل فعاليت دارد.
سرمايه موبى باکمک هاى مالى USAID مطابقت نمود و توانست که برنامه هاى راديويى اشرا به تاريخ 16April/ 2003 به نشر برساند. آرمان FM برنامه هاى تفريحى را به زبان هاى درى و پشتو پيشکش ميکند. همچنان گرداننده گان ذکور و اناث گذارشات خبرى و آهنگ هاى هندى، افغانى و پاکستانى را به علاقمندان به نشر ميرسانند. در اوايل بعضې عکس العمل هاى منفى و انتقادات در قسمت نشر برنامه ها از سوى زنان و استعمال لسان محاوره يى صورت گرفت ولى بعداً اين مسئله نيز حل گرديد. فعلاً راديو آرمان داراى يک دنبالۀ فوق العاده وسيع و بزرگ است و بسرعت هر چه بيشتر فعاليت ميکند.
راديو کابل راديو کابل توسط دو دستگاه در کابل فعاليت داشته و برنام هايش را در کابل پخش ميکند. جهت ثبت پروگرام هايش داراى استوديوى شخصى است.
آدرس | انصارى وات کابل،کابل افغانستان |
| تيليفون | 202101087 (0) 9. |
| شخص ارتباطى | غلام حسن حضرتى (رئيس) |
راديو افغانستان:-
يک راديوى محلى بوده که روزمره براى ١٨ ساعت برنامه هايش را پخش ميکند. هفت ساعت آن روى امواج راديويى MW و SW دستياب بوده و تقريباً الى %٥٠ ساحات افغانستان پخش ميگردد و متباقى ساعاتش دوى موج FM در کابل به نشر ميرسد.
رسانه هاى چاپى:-
؛پعد از سقوط رژيم طالبان اداره جديد تحت پروسه (Bonn) يک پاليسى جديد را براى رسانه ها اعلام نمود که به اثر آن تعداد کثيرى از روز نامه ها و نشريه ها تظاهر نمودن. تا بحال نيز بعضى پا بند ها ى عايد از سوى دولت بالاى رسانه ها موجود است ولى آغاز نوينى در نشر رسانه ها صورت گرفت و مطبوعات آشکاراً شروع به فعاليت نمودند و بعضاً رسانه ها در زمينه خط مشى دولت انتقاد آميز اند.
بعضى از روز نامه ها و نشريه ها آزاد و بى طرف بوده ولى بعضاً مبنى بر اختلافات قومى براى احزاب وگروههاى خاص فعاليت نموده و منحصر به آنها اند.
کيفيت مقاله هاى نظرى ونشر يه ها شايستگى نسبتاً کمترى دارند زير آنها جوابگوى تعرقات مردم نبوده و ازارا ثه حقايق زياد خود دارى ميکنند.
نظر عمومى:
پدر ژور ناليزم محمود طرزى روزنامه سراج الاخبار را در سال ١٩١١-١٩١٨ به چاپ رسانيد. خواننده گان اين روزنامه مردم زبده وباسواد کابل بودند.
سراج الاخبار خبرهاى داخلى وخارجى را در برداشت. روزنامه مذکور در عرصه باز سازى افغانستان کا ملا مؤثر واقع شد. بعداً اولين روزنامه هاى ملى که اخبار داخلى را بچاپ ميرسانيدند اينس (1927) و اصلاح (١٩٢٩) بودند. از آن به بعد مدارک متعدد مانند ژورنال ها و روز نامه ها توسط وزارت هاى دولتى و روزنامه هاى ولايتى منتشر شدند و وسيله خوبى براى تبليغات برنامه اصلاحى امان الله خان (١٩١٩- ١٩٢٩) ثابت گرديدند.
آزادى مطبوعات طى سالهاى ١٩٦٠ بالخصوص زمانيکه روز نامه هاى شخصى فقط بعد از طبع نمودن چند شماره به بهانه خلاف ورزى وقانون شکنى لغوه شدند هدف قرار گرفت. اين عمل سبب نفوذ يافتن روزنامه هاى گرديد که از سوى اتحاد جماهير شوروى حمايت ميشدند و توانستند فعاليتهاى شانرا ادامه دهند زيرا که از عناصر کمونستى پشتبانى نموده واز حمايت خاص آنها بر خوردار بودند.
در او اخر سال ١٩٧٢ رسانه ها آزادى شانرا طى دورۀ دوازده ماهه حکمرانى موسى شفيق صدر اعظم اسبق افغانستان دوباره بدست آوردند ولى زمان صدارت داود خان آزادى رسانه ها دوباره از سوى حکومت غضب گرديد.
مساعد نمودن زمينه براى ارائه نظريات آزاد از سوى رسانه ها توسط حکومت انتقالى سبب توسعه و پيشرفت هر چه بيشتر روزنامه ها و مجلات گرديد. به اساس يک گفتگو با حامدكرزى در ماه May سال 2003 در حال حاضر بطور تخمينى ١٧٠ روزنامه و مجله در افغانستان طبع ميگردند.
روزنامه هاى عمده دولتى عبارتند از انيس، هيواد و ارمان و اراده که از سوى مرکز منابع رسانه هاى افغانستان بچاپ ميرسند.
روزنامه هاى چاپى به لسان درى:
امانت: يک روز نامه مستقل بوده که اخبار و اوضاع را از خبرنگاران داخلى همراه بامقالات دربارۀ اخبار بين المللى بدست آورده بچاپ ميرساند.
| آدرس | خانه شماره ٣، کوچه مسلم، شهرنو کابل افغانستان |
| آدرس پستى | P.O Box 1158 کابل افغانستان |
| تيليفون | 70280988 (0) 93 |
| ملکيت | نماينده گى اخبار هندوکش (HNA) |
| شخص ارتباطى | سيد نجيب الله هاشمى (مؤسس) |
| شخص ارتباطى دوم | محمد ضياء بوميا (معاون) |
| شخص ارتباطى سوم | سيد شبير عابد (مدير مسوول) |
| تاريخ و دوام | هفته وار |
روزنامه انيس:-
در سال ١٩٢٧ تأسيس شد و يک روز نامه دولتى بوده که %٨٠ مطالب آن به لسان درى و %٢٠ مطالب آن به لسان پشتو نگاشته ميشوند و تقريباً ٥٠٠٠ خواننده دارد. انتخاب کارمندان و ناشرين روزنامه انيس مسووليت وزارت کلتور و امور جوانان است.
| آدرس | مرکز آزادى پرس |
| تيليفون | 202301747 (0) 93، 70282508 (0)93 |
| ملکيت | دفتر وزير و نماينده رسانه ها، وزارت کلتور و امور جوانان |
| شخص ارتباطى | احمدضياء سيامک (رئيس) |
| تاريخ و طول مدت | روزمره |
هفته نامه آرمان:-
يک روزنامه دولتى بوده که %٥٠ آن به لسان درى و %٥٠ به لسان پشتو همراه با اعلانات تجارتى به زبان انگليسى تحرير ميگردد. يک نشريۀ جديد است که از آغاز حکومت انتقالى شروع به فعاليت نمود.
رئيس روزنامۀ مذکور گفت که در گذشته آنها تحت قيودات دولت فعاليت مينمودند ولى فعلاً از سوى پاليسى هاى مردم رهنمايى شده و آزادانه کار ميکنند. يک مقاله جديدى در آن نگاشته شده است که بالاى دولت در قسمت چاپ مجدد کارت هويت براى عودت کننده گان و کسانيکه همه هست و بود شانرا طى جنگهاى متمادى از دست دادند اصرار مى ورزد.
| آدرس | مرکزى آزادى پرس، مکروريان، کابل افغانستان |
| تيليفون | 202300337 (0) 93 |
| ملکيت | دفتر نماينده گى رسانه ها- وزارت کلتور و امور جوانان |
| شخص ارتباطى | مير حيدر مطهر (رئيس) |
| تاريخ و جريان | هفته وار |
روزنامه اراده:-
يک نشريه مستقل و آزاد است که نقش عمدۀ آن خدمت به وطن و مردمش ميباشد.
| آدرس | پروان مينه، سينما بهارستان، خانه شماره ٩٥- کوچه حاجى ميراحمد |
| تيليفون | 70279304 (0) 93 / 70224787 (0)93 |
| ملکيت | مرکز منابع رسانه هاى افغان |
| شخص ارتباطى | حاجى سيد داود. مدير مسوول |
| تاريخ و مدت | روزمره |
هفته نامه سيرت:-
و قايع مهم هفت را انعکاس ميدهد.
| آدرس | انستتيوت ارتباط بصرى افغان، جاده ملک اصغر، عقب وزارت پلان گذارى، کابل افغانستان |
| تيليفون | 70290991 (0) 93 |
| شخص ارتباطى | رخسانه علوى (معاون) |
| شخص ارتباطى | عبدالرحيم دل- مدير مسوول |
روزنامه هيواد:-
يک روزنامه دولتى بوده که به لسان پشتو چاپ ميگردد. در سال ١٩٤٩ تأسيس شد. %٨٠ مطالب آن به لسان پشتو و %٢٠ متباقى آن به لسان درى نگاشته ميشوند. در حال حاضر تقريباً ٥٠٠٠ خواننده از آن مستفيد ميشوند.
ناشر و متباقى کارکنان آن از سوى وزارت فرهنگ و امور جوانان به کار گماشته ميشوند.
| آدرس | مرکزى آزادى پرس- مکروريان- کابل افغانستان |
| تيليفون | 70282504 (0) 93 61475/ 22279 |
| شخص ارتباطى | دفتر معاون وزير رسانه ها، وزارت کلتور و امور جوانان |
| شخص ارتباطى | عرج الدين اقبال- (رئيس) |
| تاريخ و مدت | روزانه |
روزنامه هاى آن لاين به لسان درى:-
اخبار افغانستان
Website: http://afghanistannews.net
وبسايت اخبار و مسايل جارى
سباوون آن لاين
Website: http://www.sabaoon.com
بخش آن لاين مجله سباوون
اخبار چاپى به لسان انگليسى
کابل تايمز!
يگانه روزنامه افغان به لسان انگليسى بوده که ٤١ سال از پخش نشريه هايش ميگذرد. کابل تايمز هميشه در صدد انعکاس دادن حقايق افغانستان در سطح بين المللى و داخلى بوده است. روزنامه مذکور دولتى بوده و داراى چهار صفحه ميباشد که تمام مسايل زنده گى افغانها، تمرکز بالاى حکومت و کوششهاى بازسازى آن در کشور را در برميگيرد و نيز يک ستونى از اخبار بين المللى را شامل است.
آدرس | مرکز آزادى پرس- مکرورريان- کابل افغانستان |
| آدرس پستى | 1560 P.O Box کابل – افغانستان |
| پست الکترونيکى |
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
|
| تيليفون | 70283677 (0) 93 / 70277237 (0)93 |
| ملکيت | دفتر معاون وزير رسانه ها- وزارت کلتور و امور جوانان |
| شخص ارتباطى | عبدالحق والا مدير مسوول |
| تاريخ و مدت | روزانه |
هفته نامه کابل:-
يک نشريه آزاد بوده که مربوط بر هيچ گروپ حکومتى، قومى و سياسى نبوده و از سوى AINA و رسانه هاى افغان و مرکز فرهنگى حمايت ميگردد، تعداد خواننده گان آن در سال ٢٠٠٢ به ٨٠٠٠ ميرسيد.
| آدرس | انستتيوت ارتباط بصرى افغان، جاده ملک اصغر، عقب وزارت پلان گذارى- کابل افغانستان |
| آدرس پستى | P.O Box1831 کابل – افغانستان |
| پست الکترونيکى |
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
|
| تيليفون | 70210148 (0)93 /202101589 (0)93 |
| شخص ارتباطى | محمد فهيم دشتى مدير مسوول |
| تاريخ و مدت | هفته وار |
اخبار مختصر AINA:-
يک هفته نامه باز ديد عمومى اخبار بوده که هدف از آن انتخاب مقالات باکيفيت و پر محتوى اهم از مقالات بين المللى و داخلى و در دسترس قراردادن آنها براى رسانه هاى افغانستان، سازمان هاى غير حکومتى و دولت ميباشد.
مقصد از نشريه مذکور بميان آوردن يک دور نماى وسيع در عرصۀ پيشرفت هاى داخلى و خارجى است تا بوسيله آن فعاليتهاى هر فرد را در باز سازى افغانستان مشخص سازد و اين در اثنايست که دسترسى به معلومات هنوز هم بطور کامل ممکن نيست. مقالات به لسانهاى انگليسى، درى و پشتو چاپ شده و از منابع بين المللى، داخلى و محلى به شمول جرايد ولايات بدست ميايند.
اخبار مختصر AINA در نظر دارد تا تمام واقعات و نظريه هاى داخلى و خارجى را با تمام تغيرات و دگرگونى هايشان انعکاس داده و نيز يک موقعيت خاص را براى مباحثه و تحليل نظريات و واقعات فراهم سازد.
اميداست که نشريۀ مذکور رسانه هاى افغانستان را در عرصۀ فراهم ساختن معلومات و نظريات وسيع کمک نموده و توانسته باشد مطالب دلچسپ رادراختيار هموطنان افغان قرار دهد.
آدرس | انستتيوت ارتباط بصرى افغان، جاده ملک اصغر، عقب وزارت پلان گذارى کابل افغانستان. |
| ملکيت | AINA Afghanistan |
| پست الکترونيکى |
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
|
| تيليفون | 70224983 (0) 93 |
| شخص ارتباطى | Frederic Renoux ، عبدالروف ليوال مدير مسوول |
| تاريخ و مدت | هفته وار |
روزنامه هاى انگليسى آن لاين:-
روزنامه افغان:-
Website:http://Afghanistan.com/
ارتباط انترنتي فوق تازه ترين اوضاع و اخبار افغانستان را فراهم ميسازد.
مرکزى خبرى افغانستان
Website:http://www.afghanistannewscenter.com/
يک ويب سايت مستقل و شخصى بوده که جديد ترين معلومات در بارۀ افغانستان را فراهم ميسازد. از سال بدينسو ١٩٩٨ تحت حمايت (www.afghanraidio.com) URL يا راديوى آزادى افغان فعاليت دارد که منابع خبرى مذکور نيز به مسايل فعلى افغانستان علاقمند بود و در زمينه پخش و نشر آن کار ميکنند. در سال ٢٠٠٢ به خدمات پست الکترونيکى مبدل شده و در سال ٢٠٠٦ سيستم مذکور مکملاً بهم پيوست و شامل خدمات معلوماتى ازقبيل اخبار روز و اسناد ثبت شده گذارشات دربارۀ افغانستان طى ده سال گذشته ميباشد.
مرکزى خبرى افغانستان در تشکيل فعلى اش زيادتر از ٥٠٠٠٠ مقالات را به نشر ميرساند و گذارشات روزمره اش به بالاتر از ٠٠٠، ١٠ مشترکين ارسال ميگردد.
رسانه هاى الکترونيکى:-
برعلاوه راديو تلويزيون ملى افغانستان (RTA) تعداد زياد دستگاههاى تلويزيونى و راديوهاى FM در افغانستان مانند رسانه هاى چاپى تظاهر نمودند.
رسانه هاى الکترونيکى يا کانالهاى تلويزيونى به نحو آزاد فعاليت نموده و برنامه هاى مختلف تفريحى و معلوماتى را به نشر ميرسانند. پروگرام هاى تفريحى اکثراً محصول ذاتى تلويزيون ها بوده حالانکه اکثريت برنامه ها محصول تلويزيون هاى هندى و ايران اند. برنامه هاى هندى به لسانهاى داخلى افغانستان دوبله شده و فلم هاى سينمايى هندى بشکل متداوم نشر ميگردند. بعضى از طبقات مردم افغانستان از نشر فلم هاى هندى راضى نبوده و معتقدند که به نمايش گذاشتن همچون فلمها مناسب نبوده و جنبۀ غير اخلاقي دارند. تلويزيون يکبار ديگر بحيث منبع تفريحى در افغانستان محسوب ميگردد. باوجود آنهم در کابل فقط %٢٥ خانواده ها مالک تلويزيون بوده و تا هنوز صد در صد خانواده از آن مستفيد نيستند.
تلويزيون افغانستان از سوى شب اخبار ساعت ٤، موسيقى، سپورت و فلم را به هر دو لسان پشتو و درى روى کانال (21725 MHZ vision /222.MHZ Sound) E11 به نشر ميرساند.
در ماه مارچ سال ٢٠٠٢ تلويزيون در ولايات به نحو احسن انکشاف نموده و به تعقيب آن دستگاههاى مکمل نشراتى در کابل تکميل شده و توانست بر نامه هاى تلويزيونى را در سر تا سر افغانستان به نشر برساند. بعضى از کانال هاى مهم تلويزيونى عبارتند از:
