رسانه ها

مقدمه:
بعد از گذشت ربع يک قرن از تأديب و توقيف رژيم هاى مختلف در افغانستان براى اولين بار رسانه ها که مهمترين بخش در بازسازى افغانستان به شمار ميرود تحت دقت و بررسى قرار گرفت.
ادارۀ جديد در صدد وسعت بخشيدن رسانه ها در افغانستان بوده تا بتواند معلومات و نظريات مهم را در رابطه به پروسه دموکراسي و پيشرفت اجتماعات مدنى بطور رايگان رد و بدل نمايد.
اداره مذکور سعى ميورزد تا ظرفيت هاى کارى را در عرصه هاى مختلف چون رسانه هاى دولتى و آزاد از طريق کمک هاى تخنيکى، کيفيت وسايل، فعاليت هاى خود آموز دربارۀ جمع آورى گذارش هاى دقيق و درست، انکشاف يک پاليسى جديد براى رسانه هاى افغان و نظم چهار چوب کارى وسيعتر سازد.
رسانه هاى افغانستان شامل بخش هاى ذيل ميباشند:

نشريه ها
رسانه ها چاپى
رسانه هاى الکترونيکى
انترنت

نظر كلي بر رسانه ها:
اولين دستگاه راديويى افغانستان در سا ١٩٢٥ در زمان سلطنت شاه امان الله خان تأسيس شد. در اوايل بنام راديو کابل ياد ميشد ولى بعد از پخش شدن در سر تا سر افغانستان دوباره بنام راديو افغانستان نامگذارى شد. از سال ١٩٣٧- ١٩٢٩ لغو شد و بعداً از سوى شرکت مارکو دوباره به فعاليت آغاز کرد. در بسيارى از شهرها بلندگوها نصب گرديد تا ازين طريق پيام قرآن، پيشرفت اتحاد و يگانگى و انکشاف معارف پخش و نشر گردد.
در اواسط سالهاى ١٩٦٠ دستگاه مذکور برنامه هاى تفريحى راکه شامل موسيقي بود نشر ميکرد و در عين حال تمام برنامه جداً نظارت مى شدند.
نشريات راديويى توسط زبانهاى محلي درى و پشتو پخش ميگرديد و به استثناى دورۀ تهاجم روسيه که برنامه هاى راديويى بر علاوه لسانهاى درى و پشتو به لسانهاى ديگر نيز پخش ميگرديدند.
دستگاه تلويزيونى داخلى بنام تلويزيون افغانستان در سال ١٩٧٧ به پخش نشريه ها آغاز کرد.
در زمان حکومت طالبان فعاليتهاى رسانه هاى افغانستان جداً منع قرار داده شد. راديو افغانستان بخاطر انعکاس دادن ارزش تهداب گذاران اسلامى طالبان به نام راديو صداى شريعت خطاب گرديد و تلويزيون افغانستان بحيث منبع فساد اخلاقي لغو شد.
بعد از تخليه شدن کابل از وجود طالبان راديو افغانستان دوباره به فعاليت آغاز کرد. فقط يك هفته بعد از سقوط طالبان تلويزيون افغانستان نشراتش را همراه بايک سرويس خبرى که توسط يک زن قرائت گرديد آغاز کرد.

١- نشريه ها:
نظر به مبادى و اصول آزادى بيان در قانون اساسى افغانستان، وظيفه اعمار سكتور نشراتى به هدف ارائه شده دولت واگذار ميگردد که مرام از آن تشکيل يک رسانه آزاد و مختلف الحزب است.

دستگاههاى راديويى:
در حال حاضر برنامه هاى راديو افغانستان روزمره ١٨ ساعت پخش ميگردد. که از آنجمله ٧ ساعتش روى امواج MW و SW دستياب بوده و الى نيمه کشور پخش مىگردد، متباقي ساعاتش روى موج FM در کابل به نشر مى رسد.
تقريباً در حدود 18 دستگاه راديويى ولايتى در خارج از کابل پخش ميگردد ولى به نسبت عدم موجوديت ارتباطات ماهواره ميان پايتخت و ولايات برنامه هاى راديويى عموماً متکى به نوارهاى ثبت شده ميباشد که از سوى راديو افغانستان به دستگاههاى مذکور فرستاده ميشود. در کشوريکه ٨٠- ٧٠ فيصد نفوسش از سواد بى بهره اند، براه انداختن برنامه هاى تعليمى از سوي راديو افغانستان امر کاملاً مهم و ضرورى شمرده ميشود. فعلاً اين کار از طريق متمرکز ساختن فعاليتها بالاى تقويت بخشيدن امور زنان توسعه مييابد. در حين وقت نماينده گى هاى ديگرى مانند يونسکو (UNESCO) و خدمات اعتمادى جهان از سوى بى بى سى (B.B.C) باراديو افغانستان در قسمت بهبود وسايل کارى و نگهداشتن کارکنانش همکارى ميکند.
دو دستگاه ديگر راديو FM بجز از فعال بودن در خارج از مملکت در کابل نيز فعاليت دارند.

راديو افغانستان مزار شريف:
اولين دستگاه راديويى در افغانستان است که در زمان رژيم طالبان اخبار را به نشر رسانيد باوجوديکه قسمت زياد از سيم هاى ارتباطى غارت شده و به پاکستان انتقال يافت.
برنامه هاى آن روزانه براى ٦-٤ ساعت روى امواج هوايى دستياب است برنامه هاى سياسى، قضايى، تعليمى فرهنگى و سريال هاى تفريحى را به نشر ميرساند.

راديو آرمان FM 98.1:-

در آواخر سال ٢٠٠٢ نماينده گى ايالات متحده براى توسعه بين المللى (USAID) مبلغ 228, 922 دالر آمريکايى را باتمام وسايل و منابع ضرورى براى سرمايه برادران موبى فراهم ساخت تا يک دستگاه شخصى را در کابل آغاز نمايد که دستگاه مذکور فعلاً بنام راديو آرمان FM بطور مستقل فعاليت دارد.
سرمايه موبى باکمک هاى مالى  USAID مطابقت نمود و توانست که برنامه هاى راديويى اشرا به تاريخ 16April/ 2003  به نشر برساند. آرمان FM برنامه هاى تفريحى را به زبان هاى درى و پشتو پيشکش ميکند. همچنان گرداننده گان ذکور و اناث گذارشات خبرى و آهنگ هاى هندى، افغانى و پاکستانى را به علاقمندان به نشر ميرسانند. در اوايل بعضې عکس العمل هاى منفى و انتقادات در قسمت نشر برنامه ها از سوى زنان و استعمال لسان محاوره يى صورت گرفت ولى بعداً اين مسئله نيز حل گرديد. فعلاً راديو آرمان داراى يک دنبالۀ فوق العاده وسيع و بزرگ است و بسرعت هر چه بيشتر فعاليت ميکند.

راديو افغانستان:-
يک راديوى محلى بوده که روزمره براى ١٨ ساعت برنامه هايش را پخش ميکند. هفت ساعت آن روى امواج راديويى MW و SW دستياب بوده و تقريباً الى %٥٠ ساحات افغانستان پخش ميگردد و متباقى ساعاتش دوى موج FM در کابل به نشر ميرسد.

راديو سلام وطندار

سلام وطنداربه حمايت و پشتيباني انترنيوز و گروهي از خبرنگاران افغانستان، توليد مي شود كه خبر هاي با كيفيت و مسايل جاري را روزمره در سراسر افغانستان، ارائه مي كند. سلام وطندار، با نشر برنامه هاي متوازن پشتو - دري، چشم انداز نويني را، به ويژه به شنونده هاي در ولاياتی، كه از سوي راديو هاي تجارتی ناديده گرفته شده اند، به وجود آورده است.
برنامه هاي زنده در كابل توليد و به وسيله ي ستلايت به 37 دستگاه راديو یی كه بیشتر از سوي انترنيوز ايجاد شده، فرستاده مي شود. اين دستگاه های راديو یی، كه از شمار 34 ولايت افغانستان، در 27 ولایت آن موقعيت دارند، روزانه كم از كم 3 ساعت برنامه هاي سلام وطندار را پخش مي كنند. انترنيوز در نظر دارد كه در سال آينده ي ميلادي، 12 استیش راديویی جديد را،‌ براي گسترش پوشش سلام وطندار، ايجاد نمايد.

راديو دايكندي

افغانستان در طول حیات سیاسی . اجتماعی وفرهنگی خویش کمتر ساحه انکشاف در عرصه های خبر رسانی ویا اطلاع رسانی دقیق بوده است .امروز این فرصت وظرفیت به یمن فصل نوینی که در حیات سیاسی فرهنگی واجتماعی مردم ما به وجود امده است تا در عرصه اطلاع رسانی توجه ویزه ای معطوف گردد .ازادی بیان واظهار عقیده حقی طبیعی انسان جامعه است که به وسیله وسایل ارتباط جمعی در ساحه فرهنگی .سیاسی احتماعی وغیره انعکاس می یابد ومردم نیز در جریان ان قرار می گیرند .در کشور ما نیز خصوصا در مناطق وولایات دور افتاده مردم بیشتر نیازمند اطلاع رسانی در عرصه های مختلف می باشد به همین منظور با هما هنگی ومشوره مردم محل وبا همکاری انسان دوستانه موسسه محترم انتر نیوز افغانستان فرستنده رادیوی به قدرت 50 وات در تاریخ 13/6/1383 مطابق با 4 سپتامبر 2004 م به صاحب امتیازی محمد حسین علی زاده ومدیر ومسئولی داکتر محمد رجا . در مرکز ولایت دایکندی . شهر نیلی ایجاد گردید رادیو دایکندی صدای نیلی یک رادیوی مردمی ازاد .مستقل .غیرانتفاعی وغیر وابسته است که در چهار چوب قانون مطبوعات ورسانه های همگانی جمهوری اسلامی افغانستان عمل می کند . هزینه ومصارفات ان از طریق اعلانات تجارتی تا مین می گردد. رادیو دایکندی صدای نیلی روزانه 12 ساعت در بخش های تعلمی اموزشی .حقوق بشر .سیاسی .اجتماعی . وفرهنگی . صحت .زنان . سر گرمی . وتفریحی ووو....نشرات دارد وبیش 120000 هزار نفر را تحت پوشش دارد محبوب ترین رادیو در دایکندی است.
 رادیو دایکندی صدای نیلی موارید ذیل را از اهم وظایف خویش میداند
 اطلاع رسانی بدون سانسورشفاف ودقیق
 اموزش
 راهنمای
 ایجاد سر گرمی واوقات فراغت
 روان درمانی اجتماعی
 توسعه دموکراسی ومشارکت مردم در تعین سر نوشت شان
 ایجاد جامعه قانون مند ونظام مردم سالار
 دفاع از حقوق بشر وکرامت انسانی
 ایجاد زمینه و تشویق زنان برای مشارکت درهمه عرصه
 تلاش برای وفاق ووحدت ملی ملت سازی
 مبارزه با فقر وبی عدالتی
 غنامند کردن هنر وموسقی محلی رایو دایکندی صدای نیلی فعلا مشترکان با صاحب امتیازی محمد رجا ومحمد حسین علیزاده و مدیر مسئولی محمد رجا اداره می گردد ودارای 6 کارمند می باشند

رادیوصدای صلح
 سال تاسیس := 8 اکتوبر 2001 میلادی
 فریکونسی := 96.7 اف ام
 صاحب امتیاز ذکیه ذکی .
 مدیرمسوول وسرپرست عبدالاحد رنجبر
 رادیوصدای صلح جبل السراج یک رادیو آزاد،مستقل وغیر وابسته بوده که در8 اکتوبر2001 میلادی زمانیکه طالبان بیشتراز 85 فیصد خاک افغانستان را درتصرف خویش داشتند درشهرک جبل السراج ولایت پروان با کمک یک موسسهء فرانسوی بنام درایتی دپغول به خانم ذکیه ذکی اهدا شد واین رادیو اولین رادیو آزاد ومستقل درافغانستان است. ذکیه ذکی با تیم همکارانش اولین زن افغان بود که یک رادیو آزاد را بنام رادیوصلح درافغانستان تجربه کرد. درآغازاین رادیو دوساعت نشرات داشت که راپورتاژ واخبار را به شنونده گان خویش به نشرمیرساند دراین حال جنگ میان نیروهای جبهه متحد وطالبان به شدت جریان داشت بعدازگذشت یکسال نشرات این رادیو به چهارساعت ادامه یافت و برنامه های چون، زن وزنده گی ، اطفال، فانوس خیال، شگوفه های اندیشه، معارف اسلامی ، آهنگ های فرامایشی ، دگلوگیدی ، اخبار وگذارشات و راپورتا ژ ها درخود گنجانید وازسال 2004 بدین طرف به 9 ساعت نشرات خویش را افزایش داده است که برنامه های چون گل های شقایق، ذکاوت های ذهنی ، دنیای هنر، درزیرآسمان کبود، برنامهء شب های شمالی ، اخبارمحلی باگزارشها ، مردم و بازسازی ، میزهای گرد، برنامه های لایف صدای مردم، برنامه اگاهی ازحقوق بشر، برنامه جواب بدهید وجایزه بگیرید را تولید مینماید ساحه تحت پوشش این رادیو ولایت های پروان ، کاپیسا ، 9 ولسوالی شمال کابل و نقاط مرتفع پنجشیر را احتوامینماید، این رادیو نظر به سرویهای که ازطرف موسسات التای وایکول اکسس صورت گرفته است بیشتر ازیکنیم میلیون شنونده را تحت پوشش خویش دارد