مخابرات تيليفوني در افغانستان

در سال 2002 دور نماي مخابرات و مکالمات تيليفوني درافغانستان بشکل کاملاً ضعيف و مايوس کننده تظاهر کرد.
تزلزل سياسي، غربت و جنګ هاي مسلسل طي 23 سال اخير باعث نابود شدن منابع سياسي، اقتصادي و زير بناي ارتباطات تيليفوني در افغانستان شد.
بعد از ګذشت دوسال پيشرفت قابل ملاحظه در قسمت مخابرات صورت ګرفت. سکتور پيشبرد پلان کاري از سوي حکومت تصويب ګرديد. نقشه هاي مدنظر در ساحات مختلف تنظيم شد.
بطور تخميني 130 ميليون دالر آمريکايي از سرمايه شخصي به اين پلان کاري تخصيص داده شد. در مدت کوتاه اضافه تر از 170.000 تن بر تعداد استعمال کننده گان موبايل افزوده شد و مردم توانستند به زود ترين فرصت از طريق فکتور پنجم به تيليفون دسترسي پيدا کنند.
در جريان سال 2004 وزارت مخابرات بکار انداختن چند پروژه خاص را که بتوانند تماسهاي وسيع را در هر گوشه کشور برقرار سازند روي دست گرفت و پيشبرد امنيت در شهر ها را ادامه داد.
لايحه جديد مخابرات تحت قانون اساسي تصويب شد که نقش حکومت را از خدمات عملياتي مجزا ساخته و اقتدار مستقل تنظيمي را تاسيس مي کند، حقوق مالي براي سکتور هاي خصوصي را واضح، بازار هاي سياسي را براي ارتباطات داخلي و صدور تعارفه ها فعال ساخته و اجازت نامه ها را معرفي مي کند.
افغان تيلي کام به همکاري دونران (Donors ) جامعه بين المللي پروژه هاي تجارتي مهمي را بکار انداخته است. يک ماهواره داخلي در افغانستان به فعاليت آغاز خواهد کرد که قادر به ارتباط دادن تمام شهر هاي عمده و جاهاي دورافتاده خواهد شد.
دسترسي به شبکه هاي داخلي توسط سيستم بي سيم به سطح بين المللي توسعه يافته وهم عملي نمودن پلانهاي بيشتر به همکاري سکتور خصوصي صورت خواهد گرفت.
باوجود احتمالات خطر در بازارها، افغانستان توانسته است تا براي پيشبرد و انکشاف سيستم مخابراتي يک شيوۀ آزاد را جستجو کند که در دوره هاي نزديک اين پيشرفتها سريعتر و قويتر ثابت خواهد شد.

 محيط سياسي تيلي کام :

افغانستان برنامه باز سازي تيلي کام را در سال 2003 بعد از تشکيل شوراي ملي يا لويه جرگه آغاز نمود. در آنزمان معصوم استانکزي به حيث وزير مخابرات استخدام شد و حکومت حامد کرزي يک استراتيژي محرک و مؤثر را جهت جمع آوري معلومات در زمينه تکنالوژي مخابراتي درپيش كرفت تابتواند سيستم مخابراتي را دوباره فعال سازد.
تيلي کام در هر بخش کاري چون پيشرفت ديموکراسي، امنيت مدني و کنترول اداري مهم و مفيد واقع شده است.
افغانستان جهت بهبود سکتور مخابراتي بهترين عملکرد هاي بين المللي را برگزيد و آنها را در بازارهايش ګنجانيد که مبني بر آزاد سازي بازارهاي مهاجم، قانون شفاف ، رقابت مثبت و سهم گيري در سکتور خصوصي است.
درحال حاضر ارتباطات ميان حکومت مرکزي واقتدار منطقوي غير مؤثر است.
دولت و بانک افغانستان بعضي از توانمندي هارا در قسمت جمع آوري ماليات، وظايف گمرکي، تاسيس سيستم جديد بانکي، اداره نمودن مؤثر تاديه هاي شخصي و تهيه نمودن پول ملي محدود ساخته اند. در سياست فعلي پيشرفت مخابرات تيليفوني جهت کاميابي انتخابات پلان شده ملي وپيشرفت توانمندي اداري کابل در مملکت بحراني بنظر مي رسد.
ارتباطات تيليفوني براي تهداب ګذاري يک افغانستان بهبود پذير، محرک و توانمند يکي از عوامل مهم در کشور بحساب ميرود.

الف: سياست هاي اتخاذ شده از سوي وزارت مخابرات :
در سال 2002 وزارت مخابرات يک استراتيژي ملي را جهت پيشبرد سيستم مخابراتي در افغانستان بوجود آورد که اين استراتيژي قادر به طرح ريزي تمام زير بناها و ابتکارات بوده که دولت در صدد تکميل نمودن آن است.
درسال 2003 افغانستان يک خط مشي مخصوص و جامع را براي مخابرات تيليفوني و انترنتي تثبيت نمود که از سوي کابينه تصديق و تصويب ګرديد.
 USTDA براي پروژه هاي استراتيژيکي و سياسي همکاري تخنيکي اشرا ادامه داد و سهولت هاي هرچه بيشتري را در زمينه مساعد نمود.
اين پاليسي بواسطه يک پروسه نامزدي براه انداخته شد که در آن جمع کثيرى از مؤسسين منابع رسمي دولتي، نماينده گي هاي کمکي چند جانبه، متمولين دوجانبه، سازمانهاي غير حکومتي، افغان هاي دور از وطن در آمريکا و شهريان نگران خاطر گردهم آمدند.
تمام موضوعات و ماده هاي اين پاليسي منجر به آزادي بيان و آراء گرديده و از سوي ديگر تمام پيشرفت هاي اقتصادي کشور و اهداف آزاد سازي بازارها را توسط حکومت از نزديک بررسي مي کند.

ب: سرمايه گذاري سکتور خصوصي:-

سرمايه گذاري سکتور خصوصي حيثيت سنگ تهداب را براي انکشاف پلان هاي حکومت دارد.
مجموع سرمايه ګذاري سکتور خصوصي در سيستم مخابراتي در سالهاي 03-2002 تقريباً به US 130$ ميليون تخمين شده است که کمک هاي مالي عمومي و تمويل کننده گان(Donors ) بين المللي همزمان در مقايسه به سرمايه ګذاري سکتور خصوصي صرف بهUS5$ ميليون دالر آمريکايي ميرسد.
تاهنوز هم جامعه بين المللي از فراهم نمودن کمک هايش براي باز سازي افغانستان در سکتور مخابراتي کاملاً از مسؤوليت هايش کناره گيري نموده است.
به سبب برنده شدن اجماع واشنگتن ( Washington Consensus) از سوي بانک جهاني دونران از فراهم نمودن کمک هاي مالي به باز سازي سيستم مخابراتي در افغانستان اجتناب نموده و بالعکس علاقمند مهيا ساختن همکاري هاي تخنيکي در عرصه بازسازي مؤسسات شدند.
ج: همکاري بين المللي :- باوجود ضرورت به کمک هاي عاجل براي فعال ساختن مخابرات تيليفوني در افغانستان بعد از جنگ هاي متمادي، آمريکا از مهيا نمودن کمک هايش به افغانستان خود داري کرد.
در اواخر سال 2003 باثبات رسيد که بسياري از مشکلات دولني در کنترول اداري، جمع آوري عايدات، برقرار ساختن امنيت داخلي همه و همه وابسته به نبودن يک سيستم مخابراتي فعال در افغانستان بودند. نکته مهم ديگري اطلاع يافتن از مناطق دور دست در اثناء راي دهي به انتخابات محلي بود که متاسفانه عدم موجوديت سيستم مخابراتي مانع اين کار مي شد.
در اکتوبر سال 2003 برآورد مصارف طبق لايحه قانوني صورت حسابدهي (Bill ) بهUS 87$ بليون دالر آمريکايي مي رسيد که از سوي کنگره تصديق شده و در پهلوي آن به پروژه هاي مربوط به افغان تيلي کام نيز کمک مالي صورت گرفت و هم اين نکات در يک پلان باز سازى شهرى ګنجانيده شد. وزارت مخابرات هماهنگ ساز تلاشهاى جامع بوده که ضرورتهايش را از هر نگاه باهم ميآميزد که ميتوان از جمله وزارت داخله ( پوليس و قضايي) و وزارت امور شهري را نام برد. از سوى ديگر اين ابتکار ( اعمار مجدد، بازتاب اتحاد و ارتباطات ) در براه انداختن انتخابات محلي چون توسعه امنيت مدني، عمليات پوليس و تاسيس مجدد حضور حکومت مرکزي درساحات دور دست کمک مي کند. همچنان وزارت ماليه را به نحو مؤثري قادر به ادامه امور مالياتي مي سازد.
قرار يک معاهده جهت کمک نمودن به وزارت مخابرات آمريکاUS 25 $ ميليون و برتانيا20£ ميليون پوند(US37$ميليون ) را که مجموعاًUS 62$ ميليون ميشود بخاطر توسعه بخشيدن فعاليت هاي وزارت مخابرات به عهده گرفتند و توقع ميرود که قسمت سوم اين مجموعه از طريقه تسهيلات مخابراتي برآورده ګردد.
بانک جهاني بعد از يک مرور به فعاليتهاي دو ساله وزارت مخابرات حاضر به پرداختUS 22$ ميليون دالر جهت همکاري تخنيکي و فراهم نمودن قرضه شد. مبلغ زياد اين کمکها براي تاسيس يک شبکه ارتباطي دولت تخصيص داده خواهد شد تا قادر به فعال ساختن يک ماهواره براي فغاليتهاي افغان تيلي کام گردد. ( يکي از پاليسي هاي بانک اينست که براي دست اندرکاران سکتور عام هيچ قرضه اعطا نميکند). از سوي ديگر وزارت مخابرات دستگاه بين المللي زميني را در کابل فعال ساخته و هم يک ارتباط موجي را ميان افغانستان و پاکستان بوجود خواهد آورد.

 نظر عمومي بر بازار تيلي کام


بطور تخميني افغانستان داراي 85.000 خطوط تيلفوني است که در دسترس تقريباً 25 ميليون نفوس افغانستان قرار دارد. اين تعداد خطوط نظر به تقسيمات برابر به 0.34 حصه براي هر صد نفر در افغانستان بوده که در پائين ترين سطح جهاني قرار دارد.
اين ظرفيت در سال 2004 به مقايسه سال 2002 دو برا برافزوده شد. در ماه اګست سال 2003 معاهده يي بين وزارت مخابرات وHuawei ،ZTE به امضا رسيد که مشتمل به فعال ساختن 87.000 خطوط تيليفوني در افغانستان بود.
تقريباً نصف تعداد خطوط تيليفوني مورد استفاده قرار ګرفته و فعال ساختن بقيه اين خطوط در نظر ګرفته شده است.
توسعه اين اهداف و دسترسي به اين امر نيازمند به همکاري هرچه بيشتر سرمايه داران بوده تادر زمينه سرمايه هاي شخصي شانرا بکار بياندازند.
دولت اميدوار است که الي ختم سال 2004 به تعداد 180.000 خطوط تيليفوني را بدسترس مردم قرار دهد و نيز سهولت هاي بيشتري را براي آساني کار براي مردمش فراهم سازد. به مثابه همه ولايات افغانستان کابل زياد ترين تعداد خطوط فعال تيليفوني را داراست.
از دياد تيليفونهاي همراه با موبايل در افغانستان بي نهايت سريع بوده که تعداد تقريبي استفاده کننده گان آن در سال 2004 به 170.000 ميرسيد.
شرکت هاي افغان بي سيم و روشن دو کمپني اند که ګرداننده هاي سکتور خصوصي بوده و بخاطر فعال ساختن سيم کارت ها جواز اخذ نموده و از خدمات معيارىGSM مستفيد شدند. پاليسي جديد نشان ميدهد که قبل از 10.01.06 هيچ يک خدمات تيليفوني موبايل از سويGSM معرفى نخواهد شد. افغان بى سيم خدمات GSM را در اپريل 2002 در کابل افتتاح کرد ازين تاريخ به بعد شرکت مذکور تقريباًUS75$ ميليون را سرمايه ګذاري نمود تعداد مشترکين افغان بي سيم به 90.000 و تعداد کار ګران آن 800 نفر ميرسيد. افغان بي سيم همزمان پلان هاي اجرائيوي اشدا در هرات، کندهار و مزار شريف بکار انداخت.
در اواخر سال 2003 افغان بي سيم توانستUS 14$ ميليون از سرمايه کاري اش را بدست آورد و بتواند در سرعت بخشيدن معيار ها همکار باشد و هم توانست 100.0000 خطوط زيمنسSiemens را از شرکتTecor که مربوط آمريکا است خريداري نمايد که يګانه هدف ازين کار وسعت بخشيدن سطح ارتباطات تيليفوني در افغانستان بود.
%80 ملکيت افغان بي سيم مربوط سيستم مخابراتي بين المللي بوده، حالانکه فقط %20 آن به وزارت مخابرات افغانستان تعلق مي ګيرد.
کمپني روشن فعاليتهايش را در2003/July/27 آغاز نمود. تقريباً 60.000 مشترکين آن در شش ماه اول از خدمات روشن بهره مند شدند و فقط در ظرف چند ماه کمپني روشن توانست بالاي تمام اهداف پروژه تاسيس شده اش تفوق جويد.
طبق برآوردها روشن (Roshan ) نصف بازار مخابرات را به خودش تخصيص داده و همزمان با افغان بي سيم برابري مي کند.
شرکت روشن مربوط به بنياد اقتصادي و انکشافي آغا خان بوده (AKFED ) که بخشي از شبکه انکشافي آغاخان (AKDN ) بشمار ميرود. بنياد آغا خان تقريباً %51 بازار مخابراتي را اشغال مينمايد. شرکاي ديګر سهيم درين شرکت عبارتند از تيلي کام بين المللي موناکو%35، آغاخانMCT بخش از تيلي کام ايالات متحده که در آسياي مرکزي فعاليت دارد %9 و %5 باقيمانده مربوط به الکاتل (Alcatel ) مي شود.
سرمايه ابتدايي اين شرکت بهUS 55 $  ميليون بالغ ميګردد که باعث براه انداختن ارتباطات مخابراتي در کابل، هرات، کندهار، مزار شريف، جلال  آباد و کندوز مي شود. همچنان فراهم نمودن ارتباطات را ميان شاهراه هاي بزرګ و شهر ها آغاز نموده است. روشن در نظر دارد که مجموع سرمايه ګذاري اش حد اقل بهUS 120 $ ميليون برسد.
در سال 2004 وزارت مخابرات توانست ماهواره (Satellite ) را جهت بميان آوردن ارتباطات ميان 32 مراکز ولايتي فراهم سازد.
بانک جهاني تمام مصارف پروژه شبکه مخابرات دولتي را براي افغان تيلي کام بعهده گرفته است . رياست کمکهاي هماهنگي افغان (AACA ) که حيثيت بازوي حکومت را دارد توانست در سال 2003 ارتباطات ابتدايي را ميان (18) ولايت مهيا سازد. پروژه مذکور همچنان داراي شبکه هاي داخلي بوده که در دفاتر محدود مي ګردد.
بر در علاوه، وزارت مخابرات در دسامبر 2003 مبلغي را براي فعال ساختن ماهواره بخاطر قائم نمودن ارتباطات ميان 355 ولسوالي بکار انداخت که از سوي ملل متحد ساز ماندهي مي شد.
خطوط ارتباطي مخابرات در اطراف و دهات افغانستان موجود نيست.
بسياري از اجتماعات دور افتيده بخصوص جاهاي که تعداد کثير مهاجرين در آنجا بسر ميبرند بخاطر عدم موجوديت سهولت مخابرات با مشکلات زياد مواجه اند. تهنايک سيستم موج راديويي در آنجا توسط ملل متحد،USAID وسازمانهاي کمکي ديګر فعال ګرديدکه تاحدي مشکلات مردم را حل نموده است.
 طرح بميان آوردن شبکه هاي مخابراتي ميان ولسوالي ها بخش از سهولت هاي ولايتي مانند دو باره باره بميان آوردن ارتباطات، اتحاد و اعمار مجدد مي باشد.
اين شبکه مخابراتي ولسوالي ها و دستګاه مرکزي در کابل را باهم مرتبط نموده واز سوي ديگر آنها را به دستگاههاي کوچک زميني که داراي چهار خط تيليفوني در هر ساحه ميباشد ارتباط ميدهد.
مرحله اول اين شبکه ارتباطات را ميان کابل و هشت ولسوالي ( محمد آغا در لوگر، سيد کرم در پکتيا، مقر در غزني، غوربند در پروان ، نهرين در بغلان، يکاولنگ در باميان، ميوند و شورابک در کندهار) فراهم ميسازد.
مرحله دوم پروژه اين شبکه 78 ولسوالي سرحدي و مرحله سوم آن 269 ولسوالي باقيمانده را باهم ارتباط ميدهد.
شبکه مذکور ملکيت وزارت مخابرات بوده که توسط نهادهاي عملياتي اش چون افغان تيلي کام بکار انداخته خواهد شد.
کشور هندوستان تحت يک برنامه اجرائيوي و نوسازي، فعال ساختن يک شبکه بي سيم در حلقه داخلي را در يازده 11 رديف براي دو شهر افغانستان در نظرگرفته است که اين کار به مشاورت تيلي کام هندوستان بنامTCIL انجام خواهد يافت. اعلام اين پروژه در سال 2004 صورت ګرفت که در آن تنها شرکت هاي هندي به مبلغ US 14 $ ميليون را جهت فعال ساختن 200.000 خطوط تيليفوني بکار خواهد انداخت.
وزارت مخابرات در نظر دارد تايک ارتباط حلقوي محلي را در افغانستان فعال سازد. هدف ازين کار مهيا ساختن يک ستون فقرات ارتباطي به طول 3300 کيلو متر در شهر هاي مهم افغانستان ميباشد، خصوص شهر هاي که  در امتداد سرکها و شاهراه ها قرار دارند مانند کابل، ميدان شهر، غزني، هرات، قلعه نو، ميمنه، شبرغان، مزار شريف ايبک، پل خمري و چاره کار. اين ستون فقرات ارتباطي همچنان ارتباطات مخابراتي را ميان ساحات راه ابريشم شماره ئي فراهم ميسازد:
هرات با ايران و ترکمستان
کندهار با پاکستان
مزار شريف با ازبکستان
کندز با تاجکستان
براي نواحي کوهستاني اطراف افغانستان %85 خطوط ارتباطي در زير زمين جا داده خواهد شد.
شرکت هاي مخابراتي فعال در افغانستان :
افغان تيلي کام ( خط زميني )
روشن
AWCC ( افغان بي سيم )
اريبا
اتصالات

افغان  تيلي کام :
تحت قانون افغانستان در سال 2005June تثبيت شد و صد فيصد ملکيتMCIT است‌. برعلاوه چهار جواز دهنده موبايل،MCIT رسماً از رياست تنظيمي مخابرات افغانستان نيز براي افغان تيلي کام در2006 April جواز ګرفت تا توانسته باشد خدمات مخابراتي را متحد سازد. افغان تيلي کام همچنان 165.000 خطوط شماره ئي در 24 ولايت فعال ساخت که خطوط مذکور مراکز ولايتي را با ولسوالي ها توسط شبکه قمر مصنوعي يا ماهواره مرتبط ساخته وصوت و انترنت را نيز مهيا مي سازد.
براي معلومات اضافه تر به آدرس انترنتي ذيل مراجعه کنيد:
http://www.Afghanistan.af/

پروژه هاي تکميل شده:
پروژه هاي ذيل توسط وزارت مخابرات و معلومات تکنالوژيکي مؤفقانه براه انداخته شد و تکميل گرديد:

        

مبلغ کمک شده

منبع بودجوي

نام پروژه

US 15.75 $ ميليون بانک جهاني شبکه مخابراتي دولت

US 1.00 $ ميليون

بانک جهاني دستگاه معاينوي ، نظري
0.30 $ ميليون   US شرکت کمکي باز سازي افغانستان سيستم صورت حسابدهي
1.90 $  ميليونUS شرکت کمکي باز سازي افغانستان سيستم موجي به شرق
US  830  $ ميليون شرکت کمکي باز سازي افغانستان دستگاه زميني قمر  مصنوعى در کابل
8.07 $ ميليون  US ماليهADB و وزارت  سيستم ديجتل   ( Switch Digital )و CDMA،WLL در دوازده ولايت
افغانستان
  US  $11.11ميليون هندوستان سيستم ديجيتلWLL،
CDMA دريازده ولايت افغانستان


















پروژه هاي روي دست:

پروژه هاي ذيل از سوي وزارت مخابرات و معلومات تکنالوژيکي به عهده گرفته شده اند واجرآت بالاي شان جريان دارد:

نام پروژه

منبع بودجوي مبلغ کمک شده
_ ستون فقرات خطوط داخلي دولت افغانستان ميليون$64.5 US
_ مرکز معلومات داخلي دولت افغانستان ميلون  $3.00 US
_ شوراي ملي افغانستان ÇUSAID،UNDP ميلون   $2.00 US
_ ايجاد همکاري هاي پُست افغان بانک جهاني ميلون   $1.00 US
_ توسعه شبکه تيليفوني ديجتل دولت افغانستان ميلون   $50.5 US










روشن

يک  شرکت کاملاً شخصي بوده که خدماتGSM را فراهم ساخته وهم در تمام شهرها و شاهراههاي کشور سهولت ها را مهيا ميکند.
اسم گرداننده: شرکت توسعه تيلي کام افغانستان
اسم شبکه :     روشن (Roshan)
تکنالوژي :      GSM 900
تاريخ آغاز فعاليت : June 2003
شرکاي ارتباطي: http://www.gsmworld.com/roaming/gsminfo/roa_aftd.Shtml
نقشه شموليت :     http://www.gsmworld.com/cgi_in/ni_map.p/?cc= af&net=td
ويبسايت معلوماتي: www.roshan.af

(AWCC) شرکت مخابراتي افغان بي سيم
سهم بيشتر آنرا افغان تيلي کام داراست. در شهرهاي مهم و شاهراه هاي کشور تسهيلات را فراهم مي سازد.
اسم ګرداننده: شرکت مخابراتي افغان بي سيم
اسم شبکه: AWCC
تکنالوژي : GSM 900/1800
تاريخ آغاز فعاليت: April 2002
شرکاي ارتباطي: http://www.gsmworld.com/roaming/gsminfo/roa_aftd.Shtml
نقشه شموليت : http://www.gsmworld.com/cgi_in/ni_map.p/?cc= af&net=td
ويب سايت معلوماتي:www.afghan-wireless.com

اريبا(Areeba)
سومين شرکت GSM
است که در افغانستان تاسيس شد. ملکيت آن مربوط په ګروپ MTN در افريقاي جنوبي ميګردد. اين شبکه توسط نماينده گي تضمين سرمايه ګذاري چند جانبه حمايت مي شود.
اسم گرداننده: اريبا افغانستان
اسم شبکه :     اريبا
تکنالوژي :     GSM 900/1800
تاريخ آغاز فعاليت : July 2006
شرکاي ارتباطي: اريبا افغانستان هيچ موافقتنامه را باګرداننده گان شبکه هاي ديگر اعلام نکرده است.
http://www.gsmworld.com/roaming/gsminfo/roa_afar.Shtml
نقشه شموليت: بعداً ترتيب خواهد شد
ويب سايت     : www.areeba.com.af

اتصالات (Etisalat):


اتصالات افغانستان شبکه تازه است که از سوي GSM  تاسيس شد. در سال 2006 شرکت مخابرات با شرکت اتصالات امارات متحده عرب در ابو ذبيح معاهده يى را امضا کرد. اتصالات افغانستان کاملاً ملکيت امارات متحده عرب (U.A.E) است.
اسم گرداننده: اتصالات افغانستان
اسم شبکه: اتصالات افغانستان
نتکنالوژي GSM 900/1800
تاريخ آغاز فغاليت: August 2007
شرکاي ارتباطي: اتصالات افغانستان هيچ موافقتنامه را باگرداننده هاي شبکه ديگر اعلام نکرده است.
http://www.gsmworld.com/roaming/gsminfo/roa_afet.Shtml
تقشه شموليت : ترتيب خواهد شد
ويب سايت :www.Etisalat.af

اقدام افغانستان براي اختصاصي نمودن افغان تيلي کام:

افغانستان پلان هاي اختصاصي نمودن شرکت افغان تيلي کام را اعلام نموده است. وزارت مخابرات
 %80 اسهام کمپني را جهت فروش به علاقمندان مشخص نموده است.
قرار گفته شده اين يگانه پروژه مهم واختصاصي بوده که تا به حال ګذشته است و علاقمندان ميتوانند الي April 4th  دلچسپي شانرا در زمينه اظهار دارند در حال حاضر افغان بي سيم برنامه کاري اش را در 110 ولسوالي تثبيت نموده که مجموعه تمام ساحات شامل درين پروژه به 365 ولسوالي خواهد رسيد.
 
 
Site by: Evamp & Saanga